YAZARLAR

Tüm Yazıları Kâzım Saymalı

ÂŞIK VEYSEL

26.03.2020 16:07

 

“Ben gidersem, sazım sen kal dünyada.” diyen 20. Yüzyılın son halk ozanı Âşık Veysel Şatıroğlu, 21 Mart 1973’te bu dünyadan gitti. Geriye sazı, sözü, ünü ve yol gösterici şiirleri kaldı.
 


Âşık Veysel, Sivas ilinin Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan Köyü’nde 1894’te dünyaya gözlerini açmıştı. Ne var ki küçük yaşlarda çiçek salgını nedeniyle bir gözünü, talihsiz bir kaza ile de diğer gözünü yitirdi. Bir süre babasının okuduğu halk ozanlarının şiirleriyle avunmuştu. Veysel’in ilgi örmesi üzerine babası, kendisine bir saz aldı ve arkadaşı Çamşıhlı Ali Ağa’dan saz dersi vermesini istedi. İlk saz derslerini Ali Ağa’dan alan Veysel, giderek kendini yetiştirmiş, ünlü ozanların türkülerini çalıp söyler olmuştu.
 


Bu arada evlenmiş, bir çocuğu yaşamını yitirmiş, eşi de Veysel’i terk etmişti. Bu üzücü olaylar, Veysel’i çok etkilemiş ve dertlendirmişti. Yeniden evlenen Veysel’in iki oğlu, dört kızı olmuş, onlarda da on sekiz torun vermişti Veysel’e.
 


Âşık Veysel’i topluma tanıtan ve gün yüzüne çıkaran Şair Ahmet Kutsi Tecer olmuştur. Âşık Veysel’i 16 kıtalık Atatürk adlı şiiri ünlendirmiştir. Veysel, bu şiirinde Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı’nı kazanmasından, iç ayaklanmalardan, sorun olan şercilerden, gerçekleştirdiği devrimlerden söz eder:
 

 

Atatürk’tür Türkiye’nin ihyası

Kurtardı vatanı, düşmanımızdan

Canını eyledi bu yolda feda

Biz dahi geçelim öz canımızdan
 

 

Dumlupınar, Sandıklı’nın Cephesi

Dağları yıkıyor topların sesi

Kahraman askerin hücum etmesi

Cihan sele geldi al kanmızdan
 

 

Türkiye’yi adaletle yaşattı

Dağları deldi, demir döşetti

Millete bir altın kemer kuşattı

Hâşâ nankör olman devranımızdan
 

 

Âşık Veysel, Karacaoğlan’ı, Köroğlu’nu, Yunus Emre’yi, Emrah’ı, Dertli’ yi çok sevmiştir. Şair Ahmet Kutsi Tecer aracılığıyla Arifiye, Hasanoğlan, Çifteler, Kastamonu, Yıldızeli, Akpınar Köy Enstitülerinde saz dersi öğretmenliği de yapmıştır.
 


Âşık Veysel, şiirlerinde türkü geleneğinin hem sözüne hem özüne içten bağlı kalmıştır. Şiirleriyle Türkçenin tadına tat katmıştır:
 

 

Bahar gelir, yaprak açar, yaz olur

Aşka düşen ateş olur, köz olur

Kaval olur, keman olur, saz olur

Türlü türlü sadâ verir ağaçlar

 

 

Koyun verdi, kuzu verdi, süt verdi

Yemek verdi, ekmek verdi, et verdi

Kazma ile dövmeyince kıt verdi

Benim sadık yârim kara topraktır
 

 

Veysel, şiirlerinde halk dilini kullanıyor. Yani hem kendi oluyor hem de halktan yana oluyor:
 

 

Dinle çiftçilerin garip halini

İlkbaharda çifte başlar çiftçiler

Hiçbir zaman işten çekmez elini

Durmaz, yıl on iki ay, işler çiftçiler
 

 

Âşık Veysel, gözüyle değil, gönlüyle görür, herhangi bir eğitimi yoktur; ama eğitimlidir. “Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur.” atasözümüzün uyarısı doğrultusunda çalışmıştır. Söz gelimi köyünde ve çevresinde bir tek bile meyve ağacı yetiştirilmemiş; ama o, öyle bir bahçe kurmuştur ki her türlü meyve ve çiçek yetiştirmeyi başarmıştır.
 


Âşık Veysel, şiirlerinde her konuyu işlemiştir. Örneğin şu dörtlüklerde Tanrı’yı ne güzel anlatmıştır:
 

Ben ne idim ne oldum

Kâhi doldum, kâh boşaldım

Yandım, yakıldım, kül oldum

Senin yolunda yolunda
 

 

Bu dünyayı kuran mimar

Ne hoş sağlam temel atmış

İnsanlığa ibret için

Kısım kısım kul yaratmış
 

 

Veysel, Tanrı sevgisinin yanında güzele de tutkundur:
 

 

Salınıp giderken boyunu gördüm

Selvi miydi, fidan mıydı, boy muydu

Eğmiş kaşları yayını gördüm

Kılıç mıydı, gamze miydi, yay mıydı
 

 

Veysel güzel olan her şeye âşık idi. Görenlerin görmediği güzellikleri görür, onları anlatır, korunması için dikkat çeker, yol gösterirdi.
 

 

Çağlayarak bahçeden bağa

Hayat verir, kuvvet verir toprağa

İrenk verir çiçeklere yaprağa

Nebatı toprağa bağlayan sular
 

 

Âşık Veysel’in bu şiirinden çıkaracağımız çok önemli dersler vardır: Çevreyi korumak, kirletmemek; ağaca, ormana, suya sahip çıkmak.

 

21. Yüzyılın ilk çeyreği içindeyiz; ama akıl ve bilim yolundan gitmenin, bilimin, fennin çağdaş okullarda öğrenileceğinin idrakinde olmayanların bulunması üzücü bir durum. Bu konuda da bizi uyarıyor Veysel:
 

 

Dünyanın en zengin aklını gördüm

Sermayesini sordum, dedi ki: Okul

İnsanlara hizmet yaptığın yardım

Merhametim, duygum dedi ki: Okul
 

 

Okul bilir doğru yolu

Okuldur yurdun temeli

Mürşit ilimdir bilmeli

Bu ses Ata’nın sesidir
 

 

Veysel, sadece okulun, bilimin, akıl yolundan gitmenin önemine değinmekle kalmıyor. Toplum için sağlığın da önemine parmak basıyor:
 

 

Dertliler, dermanı sende arıyor

Millete hizmetin var hastahane

Türlü türlü yaraların sarıyor

Var olsun hekimler, nur hastahane
 

 

Âşık Veysel, Öz be öz Türk, dinine bağlı bir Müslüman, bölücülüğe karşı, birlik bütünlük içinde yaşamayı isteyen insancıl bir yurttaş, vatansever bir ozandır:
 

 

Allah birdir, Peygamber Hak

Rabbül âlemindir mutlak

Senlik benlik nedir, bırak

Söyleyim, geldi sırası
 

 

Kürt’ü, Türk’ü ne Çerkez’i

Hep Âdem’in oğlu kızı

Beraberce şehit gazi

Yanlış var mı ve neresi
 

 

Çalışalım, kurtulalım buhrandan

Nedir senlik benlik usandık candan

Irkımız, neslimiz aynı bir kandan

Yurdun yaralarını saralım kardaş
 

 

Birleşiriz bir bayrağın altında

Biz Türklerin ikilik yok aslında

Yanar tutuşuruz vatan aşkında

Hepimiz bu yurdun evlatlarıyız
 

 

Her zaman ozanlara, şairlere, yaratıcılara, sanatçılara kulak vermek gerekmektedir. Onlar, yol gösterirler, dile gelmeyeni söylerler, görülmeyeni görürler. Âşık Veysel’in şiirleri, türküleri de bizlere ışık tutacak, yol gösterecek niteliktedir.
 

Ünlü Ozanımızı, ölümünün 47. Yılında saygıyla anıyorum. Ruhu şad, mekânı Cennet olsun.

Haberler

Otomotiv

Renault, ilk 6 ayı lider bitirdi

Gündem

Türkiye'de Kovid-19 tespit edilenlerden 180 bin 680'i iyileşti

Gündem

İstanbul Boğazı'nda teknelerde denetim

Ekonomi

Uzmanlardan, sanal parada miras kaybı uyarısı

Gündem

Türkiye'de Kovid-19'dan 179 bin 492 kişi iyileşti

Ekonomi

Konut kredisinde tüm zamanların yıllık rekoru 6 ayda kırıldı

Gündem

Sakarya'da havai fişek fabrikasında soğutma çalışmaları sürüyor

Gündem

Sakarya'da havai fişek fabrikasında patlama: 4 ölü, 97 yaralı

Gündem

Türkiye'nin koronavirüsle mücadelesinde son 24 saatte yaşananlar

Gündem

Prof. Dr. Murat Dilmener Acil Durum Hastanesi Kovid-19 yükünü omuzluyor

Ekonomi

İhracatın ithalatı karşılama oranı haziranda yüzde 82'ye yükseldi

Gündem

Türkiye-Rusya-İran Üçlü Videokonferans Zirvesi sonrası ortak açıklama